Sve novosti

Kulturno nasleđe Beograda skriveno na Donjem Dorćolu

02.02.2022

Današnji Donji Dorćol, gde se gradi stambeno-poslovni kompleks Novi Dorćol, je prostor na kojem se nalazi jedinstveno arhitektonsko nasleđe Beograda. Tokom njegove burne istorije mnoga velelepna zdanja i tradicionalne urbane celine su srušene, poput Palate princa Eugena Savojskog, jevrejske mahale ili brojnih turskih stambenih kuća. Međutim, izvanredni primeri arhitektonskog nasleđa su do danas sačuvani koji svedoče o istoriji naše prestonice.

Kao što je zgrada Platnare jedan od arhitektonskih čuvara istorije, koja je zahvaljujući projektu izgradnje stambeno-poslovnog kompleksa Novi Dorćol sačuvana od propadanja, mnoge poznate građevine se nalaze baš u ovom delu Beograda

Među arhitektonskim objektima koji se danas nalaze na listi zaštićenih spomenika kulture od nacionalnog značaja, a koji se nalaze na Donjem Dorćolu su: Vila industrijalca Vlade Ilića, Kuća građevinara Karla Knola, Istorijsko jezgro Bajlonijeve pijace, zelena gradska oaza botanička bašta „Jevremovac“, kulturno središte Bitef teatar, kompleks starog gradskog jezgra sa ulicom Skadarlijom, zgrada Prve beogradske gimnazije, kompleks parnog kupatila Braće Krsmanović, galerija Laufer-Eugster Belgrade i mnogi drugi.

Foto: BC, Vila industrijalca Vlade Ilića

U Venizelosovoj ulici broj 31, nadomak stambeno-poslovnog kompleksa Novi Dorćol nalazi se vila koju je sagradio za svoj porodični dom gradonačelnik Beograda i poznati industrijalac Vlada Ilić. Zanimljiva činjenica jeste, da Vlada Ilić nije želeo da izgradi svoj dom na Dedinju gde su se okupljali najbogatiji Beograđani, već na Donjem Dorćolu, u krugu sopstvene fabrike, gde je među prvim fabrikantima u tadašnjoj Evropi gradio i stanove za svoje radnike.

Još jedna značajna građevina koja se nalazi na Donjem Dorćolu jeste kuća poznatog beogradskog građevinara Karla Knola, koja se nalazi u Bulevaru Despota Stefana 45. Kuća pripada grupi gradskih palata građenih u Beogradu pred Prvi svetski rat, koje su unosile u domaću arhitekturu napredne ideje o oslobađanju građanske kulture i vodile emancipaciji srpskih arhitekata od zastarelih arhitektonskih formi. Ova jedinstvena gradska stambena kuća je vredan domet beogradskog graditeljstva. Danas predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture.

Kuća poznatog beogradskog građevinara Karla Knola

Takođe se u blizini nalazi i Evangelistička crkva – Bitef teatar, mesto gde su mnogi Beograđani ali i oni koji su dolazili da ga posete stvarali svoje najlepše uspomene uz omiljene predstave i koncerte. Danas ova nesvakidašnja dorćolska crkva svojom čistom, jednostavnom arhitekturom, upečatljivom siluetom i upotrebom tamne opeke daje jedinstveni karakter prostoru oko stare gradske pijace Bajloni. Godine 1989. Evangelistička crkva je preuređena u pozorište, poznati BITEF teatar, instituciju od vanrednog interesa za kulturu naše prestonice.Foto: BC, Evangelistička crkva – Bitef teatar

Posebno obeležje ne samo Dorćola, veći i Beograda jeste Bajlonijeva pijaca, koja je stanarima kompleksa Novi Dorćol na svega par minuta hoda. Pijaca koju zovu i Skadarlija, podignuta je 1926. godine na postojećem velikom pazarnom placu, u nameri da budu zadovoljene tadašnje potrebe stanovništva Gornjeg i Donjeg Dorćola, na prostoru od Kalemegdana pa sve do Takovske ulice i šire Palilule. Otvorena je 1927. godine, a ime je dobila po Čehu Ignjatu Bajloniju.

Ove istorijske znamenitosti su samo neke od suseda sadašnjih i budućih stanara stambeno-poslovnog kompleksa Novi Dorćol. Svojom bogatom istorijom, kulturom i duhom koji u sebi Dorćol nosi, stanari Novog Dorćola ne žive samo u kompleksu, već imaju priliku da osete jednu kulturnu atmosferu koju ovaj deo grada u sebi nosi. Nedeljni odlazak na Bajloni, šetnja kroz Skadarliju, večernji odlazak sa prijateljima u BITEF pozorište i sve to na par minuta hoda od stambeno-poslovnog kompleksa Novi Dorćol pruža njegovim stanarima jedinstveni doživljaj življenja.

 

*** Za vreme mandata Vlade Ilića na funkciji gradonačelnika, uveliko je izmenjen lik međuratnog Beograda: uvedena je tramvajska veza između Beograda i Zemuna, uspostavljene su nove autobuske linije, uređeni parkovi i igrališta, izgrađen novi „Most Viteškog kralja Aleksandra Prvog Ujedinitelja“ preko Save, otvoren drumsko-železnički most preko Dunava „Kralj Petar Drugi“, počela je izgradnja Hrama Svetog Save, izgrađeni su Gradska poliklinika, Gradska bolnica, Glavna pošta, Dom Narodne skupštine, Vukov spomenik, Univerzitetska dečja poliklinika u Tiršovoj.

 

Izvor: Monografija Novi Dorćol, spoj modernog i tradicionalnog

Novi Dorcol showroomNovi Dorćol prodajni salon
radno vreme tokom praznika

22. i 23. april – 10 – 16h
25.april – NERADNI DAN

02. i 03. maj – NERADNI DANI

You are using an outdated browser which can not show modern web content.

We suggest you download Chrome or Firefox.