Sve novosti

Tragovi početka industrijalizacije Dorćola utkani u stambeno-poslovnom kompleksu Novi Dorćol

20.01.2022

Dorćol kakvog danas poznajemo, menjao je svoj lik sa svim izazovima koji su mu stajali na put, oblikujući ga od nekadašnje turske varošice, pa sve do današnjeg urbanog centra naše prestonice. Na tom putu, važan period predstavlja i razvoj industrijalizacije Dorćola odakle su potekle važne fabrike i industrijski centri koji su obeležili istoriju glavnog grada.

Na uglu Dobračine i Skenderbegove ulice, davne 1892-93. godine, podignuta je Prva opštinska električna centrala u Beogradu na čijem mestu se danas nalazi Muzej nauke i tehnike. Uvođenje centrale, promenjene su navike u svakodnevnom životu Beograđana i ujedno omogućena je primena novih tehničkih i tehnoloških dostignuća u industriji, saobraćaju, telekomunikacijama, komunalnim službama. Iste godine, neposredno uz opštinsku centralu nastalo je i prvo gradsko saobraćajno preduzeće, a njegov rad je formalno označio i uspostavljanje prve tramvajske linije u Beogradu.

Prvi značajni koraci u industrijalizaciji Srbije i Beograda, kao njegove prestonice, učinjeni su od poslednje decenije 19. veka do početka Prvog svetskog rata, u periodu od 1895. do 1911. godine kada je nastala i Platnara, na čijem se mestu danas nalazi stambeno-poslovni kompleks Novi Dorćol

Početak formiranja najveće i najkompaktnije industrijske zone označila je izgradnja Beogradske klanice. Značaj ovog područja potvrđen je i izgradnjom pruge, koja je povezivala Klanicu sa glavnom železničkom stanicom, što je predstavljao veliki ekonomski značaj za Srbiju.

U neposrednoj blizini Beogradske klanice, skoro istovremeno sa njenom izgradnjom i izgradnjom klaničke pruge, osniva se i tekstilna fabrika – Prvo kraljevsko srpsko povlašćeno preduzeće za preradu kudelje i pamuka Alekse Obradovića i komp. 1896. godine u Radničkoj ulici, današnjoj Venizelesova 29 gde je izgrađen stambeno-poslovni kompleks Novi Dorćol. Fabrika kasnije prelazi u vlasništvo Tekstilne fabrike Koste Ilića i sinova (Vlade Ilića, jednog od najvećih industrijalaca prve polovine 20. veka u Srbiji i gradonačelnika Beograda iz međuratnog perioda).

Fabrika platna – Platnara, proizvodila je brojne vrste platna, slamarice, lanene peškire, zavoje, lekarske mantile, bolesničke kecelje i kape, jastuke, dušeke, sanitetske šatore, čaršave, posteljinu, pamučne tkanine, veš za vojsku, polusvilene i svilene artikle.

Nakon Drugog svetskog rata industrijski kompleks će postati sedište fabrike liftova nazvane po narodnom heroju “Davidu Pajiću Daki”, čija će se spomen-bista takođe naći izložena u novom kompleksu.

Stambeno-poslovni kompleks Novi Dorćol predstavlja jedan od retkih projekata koji je dobio mogućnost da izgradi jedinstven kompleks, uz poštovanje i očuvanje segmenata industrijske arhitekture iz 19. veka. Novi život novog Dorćola nastavljen je izgradnjom kompleksa, a oni koji budu želeli da osete duh nekadašnjeg Dorćola, imaće priliku da u bašti „Platnare“ uz omiljeni kolač i čašu pića evoluiraju sećanja na Dorćol kakav je nekada postojao.

Novi Dorcol showroomNovi Dorćol prodajni salon
radno vreme tokom praznika

22. i 23. april – 10 – 16h
25.april – NERADNI DAN

02. i 03. maj – NERADNI DANI

You are using an outdated browser which can not show modern web content.

We suggest you download Chrome or Firefox.